Czym grozi nieodpowiednia wentylacja? Rozwojem pleśni i grzybów jako następstw wzrostu wilgoci w pomieszczeniu, kondensacją zanieczyszczeń, które kryją się w materiałach wykończeniowych czy – ostatnie, lecz nie najmniej ważne - niedoborem powietrza.
Rodzaje wentylacji są dwa – grawitacyjna i mechaniczna. Wentylacja grawitacyjna wykorzystuje różnice gęstości powietrza wewnątrz i na zewnątrz pomieszczenia. Wentylacja mechaniczna natomiast wykorzystuje wentylatory.
W budownictwie jednorodzinnym dominuje wentylacja grawitacyjna. Wyrosła ona z tak zwanych układów wentylacji naturalnej, które polegały na tym, że powietrze z wnętrza domu jako spaliny usuwane było przez komin, a zasysane przez różnego rodzaju nieszczelności – w ścianach, oknach, drzwiach i tym podobne. Wentylacja grawitacyjna to krok naprzód – nie wymaga otwartego ognia w domu, gdyż przepływ powietrza wymusza poprzez różnicę temperatur w domu i na zewnątrz. Wentylacja grawitacyjna projektowana jest w taki sposób, żeby odpowiednia różnica ciśnień występowała już przy różnicy temperatur w wysokości dziesięciu stopni. Gdy te warunki są spełnione, z domu przez komin wentylacyjny usuwana jest odpowiednia ilość zużytego powietrza. Niestety, taka metoda sprawdza się zimą, ale nie latem, kiedy w domu jest chłodniej niż na zewnątrz. Można otworzyć okna, ale...
Wentylacja grawitacyjna to, jak twierdzą niektórzy, najlepszy sposób na na marnowanie ciepła. Zimą różnica temperatur wewnątrz i na zewnątrz domu wynosi zazwyczaj sporo więcej niż wymagane dziesięć stopni, a co za tym idzie, powietrze opuszcza dom znacznie szybciej, co za tym idzie, więcej ciepłego powietrza odpływa z domu i więcej zimnego powietrza do niego napływa. Nie ma sposobu na odzyskanie ciepła z wywiewanego powietrza, trudno też zmniejszyć tempo jego uciekania. Można co najwyżej zasłaniać kratki wentylacyjne w kuchni czy łazience.
Ale wentylacją grawitacyjną można sterować. Jedną z opcji jest funkcja mikrouchylenia w oknach, inną – jeszcze lepszą – są nawiewniki, czyli otwory o regulowanym przekroju, za pomocą których można kontrolować ilość powietrza napływającego z zewnątrz. Kontrolowane wpuszczanie do domu zimnego powietrza wystarczy, aby wentylacja grawitacyjna działała odpowiednio także przy większej różnicy temperatur.
Intensywność wentylacji zależy również od siły wiatru, wiejącego na zewnątrz. Najlepiej jest, gdy wieje lekki wiatr. Jeśli wiatr jest silny, wentylacja zachodzi w sposób niekontrolowany. Jednak wpływ siły wiatru nie jest brany pod uwagę podczas obliczania wymiarów przewodów wentylacji grawitacyjnej.
Mimo swoich wad, wentylacja grawitacyjna jest najpopularniejszym rozwiązaniem stosowanym w polskich domach. Nic dziwnego – to rozwiązanie najprostsze i znane od lat. Jest też stosunkowo tanie – wlotowe kanały, osłonięte kratkami wentylacyjnymi, nie są skomplikowane, nie wymagają wiele pracy ani materiałów. Wentylacja grawitacyjna nie może się również popsuć ani nie hałasuje.